Ο Μάκης Καραγιάννης γεννήθηκε στις Γούλες Κοζάνης το 1958. Σπούδασε µαθηµατικά, ενώ ζει και εργάζεται στη Θεσσαλονίκη. Είναι συνεκδότης του περιοδικού Παρέµβαση και συµµετείχε στη διεύθυνσή του (1988-1993). Έχει εκδώσει τη µελέτη Η αισθητική της ιθαγένειας (εκδ. Παρέµβαση, Κοζάνη 2001) και ασκεί συστηµατικά κριτική βιβλίου από τις στήλες της εφηµερίδας Η Αυγή.
Επισκεφθείτε εδώ το BLOG του συγγραφέα [ΤΟΙΣ ΕΝΤΕΥΞΟΜΕΝΟΙΣ].
[αποσπάσματα από το Blog ΤΟΙΣ ΕΝΤΕΥΞΟΜΕΝΟΙΣ:]
Τετάρτη, 19 Σεπτεμβρίου 2007
Κριτική, ένθετα εφημερίδων και βιβλιόφιλα ιστολόγια
Είναι πιο εύκολο να αναγνωρίσουμε τα κακά βιβλία αλλά πόσο εύκολο είναι να συμφωνήσουμε τι σημαίνει καλό βιβλίο; Αυτό αφορά τους αναγνώστες και τους κριτικούς οι οποίοι πολύ συχνά διαφωνούν μεταξύ τους. Υπάρχουν άραγε αξίες οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν ένα κοινό μέτρο, τα «συμφωνημένα υπονοούμενα»;
Τον τελευταίο καιρό η σύγχυση φαίνεται να μεγαλώνει. Τα ένθετα των εφημερίδων, στα οποία φιλοξενείται ένα μεγάλο μέρος της κριτικής, κατηγορούνται ότι περιορίζονται σε βιβλιοπαρουσιάσεις, ενδίδουν στις διαθέσεις των εκδοτών, υποβαθμίζουν την ποίηση, τη θεωρία, το διήγημα. Τα βιβλιόφιλα ιστολόγια που αναδύθηκαν πρόσφατα διεκδικούν τον δικό τους λόγο. Τη φωνή του αναγνώστη. Δημιουργούν τη δική τους κοινότητα, εκφράζουν τις προτιμήσεις τους, κρίνουν, πολλές φορές μάλιστα με ύφος ενοχλητικό και δυσανάλογα απαξιωτικό για τα επιχειρήματα τα οποία καταθέτουν.
Τι είναι τελικά η κριτική;
Ιστορικά η έννοια μοιάζει με ένα εκκρεμές το οποίο ταλαντεύεται ανάμεσα σε δύο ακραίες και οριακές θέσεις. Είτε κυνηγώντας τη χίμαιρα της πλήρους αντικειμενικότητας ώστε να καταστεί επιστημονική (I. A. Richards), είτε της πλήρους υποκειμενικότητας ομολογώντας την αδυναμία και τα όριά της («οι περιπέτειες μιας ψυχής μέσα ανάμεσα σε αριστουργήματα» Ανατόλ Φρανς).
Στον εικοστό αιώνα οι θεωρητικές και ιδεολογικές συγκρούσεις σχετικά με τον ρόλο της εντείνονται. Από την αμερικανική «Νέα Κριτική», μέχρι τους γάλλους «νέους κριτικούς» και τη διαμάχη του Roland Barthes με τον Raymond Picard ή τον σύγχρονο Έντουαρντ Σαΐντ -για να αναφέρω ενδεικτικά μερικούς μόνον από τους σταθμούς της μεγάλης διαδρομής της- δεν παύει να είναι ένα αμφιλεγόμενο ζήτημα γύρω από το οποίο οι έριδες συνεχίζονται και τα επίθετα πολλαπλασιάζονται. Ίσως όλες αυτές οι αντιπαραθέσεις επαληθεύουν τελικά αυτό το οποίο έλεγε και ο Thibaudet ότι «δεν υπάρχει κριτική δίχως κριτική της κριτικής».
Νομίζω ότι στο μοναχικό της δρόμο η κριτική αποτελεί μια προνομιούχο ανάγνωση χρησιμοποιώντας κατά περίπτωση, ως θεραπαινίδες και όχι ως οδηγούς, μεθόδους άλλων γνωστικών κλάδων όπως η ψυχανάλυση, η κοινωνιολογία, η σημειολογία κτλ. Αποφεύγει τους αξιολογικούς αφορισμούς και καταθέτει επιχειρήματα που συγκροτούν τη δική της ερμηνεία και εκδοχή, όσα συγκόμισε κατά την ανάγνωση ψηλαφώντας τη μορφή και το λόγο της γραφής, ανιχνεύοντας ευρύτερα πλαίσια συγχρονικά και διαχρονικά, διεκδικώντας μια σχετική αντικειμενικότητα.
Οι συνεντεύξεις του Μισέλ Φάις με 12 κριτικούς στη Βιβλιοθήκη της Ελευθεροτυπίας και τίτλο "κριτικοί λογοτεχνίας ή το ταλέντο της ανάγνωσης" ήταν μια πολύ καλή προσπάθεια να χαρτογραφηθεί το σύγχρονο πρόσωπό της. Αξιόλογα κείμενα έθεσαν το ζήτημα για το ρόλο που διαδραματίζουν τα «Ένθετα» των εφημερίδων. Επίσης, η σχετική συζήτηση στο μπλογκ του Αλέξη Σταμάτη έθεσε το ζήτημα της κριτικής στο διαδίκτυο.